Меню
16+

Сетевое издание «Кюре»

25.09.2019 10:15 Среда
Категория:
Если Вы заметили ошибку в тексте, выделите необходимый фрагмент и нажмите Ctrl Enter. Заранее благодарны!

История образования военного комиссариата по Сулейман-Стальскому и Курахскому районов

Сулейман-Стальский ва Кьурагь районрин военный комиссариатдин тарихдикай

1920-йисан 14-апрелдиз Дагъустандин революционный комитетдин Президиумди округрин революционный комитетрин къурулушра военный отделар тешкилунин гьакъиндай къарар кьабулна. Гуьгъуьнлай абуруз военный комиссариатар лугьуз хьана ва штатда военный комиссар, адан заместитель, секретарь-писарь, писарь ва мегьтер (конюх) аваз хьана.

Куьредин революционный комитетди вичин заседанидал, 1-нумрадин протоколдихъ галаз кьадайвал, 1920-йисан 13-майдиз военный комиссар яз (военный отделдин заведующий) Гьуьсейнов Гьамид тестикьарна.

1920-йисан 29-майдиз Кюринский военный комиссариат тешкилунин ва ам Кьиблепатан Дагъустандин Дербент райондин военный комиссариатдиз табий хьунин гьакъиндай къарар кьабулна.

Куьредин (Кьасумхуьруьн) военный комиссариат тешкилай вахт 1920-йисан 13-май яз гьисабиз жеда. Яни Куьредин революционный комитетди военный комиссариат тешкилунин ва военный комиссар тайинарунин гьакъиндай къарар кьабулай йикъалай инихъ.

1920-1921-йисара военный комиссариатдин работникар хкягъун, абуруз чирвилер гун ва вилик акъвазнавай военный месэлаяр гьялун кьиле фена.

1920-йисан январдиз Дагъустан АССР-дин Конституция кьабулай йикъалай гуьгъуьниз Кюринский военный комиссариат халкьдин депутатрин райондин Советда чкадин гьукумдин государственный органра тестикь хьана.

1921-йисан ноябрдиз военный комиссариат командный состав ресгистрация авунив, виликан офицерар ва чиновникар, дагъвияр-мусурманар учетдиз къачунив эгечIна.

Ватандин ЧIехи дяведин йисара военный комиссариатдин хсуси состав армиядиз фидай яшда авай жегьилар, военный къуллугъ авуниз мажбурбур ва авай балкIанрин кьадар гьисабдиз (учетдиз) къачунал машгъул хьана.

Военный комиссариатдин работникар, гьамиша хуьрерин Советриз физ, жегьилар учетдиз къачунихъ ва армиядиз эвер гунихъ галаз алакъалу яз агьалийрин арада гъавурдик кутунин кIвалах тухунал машгъул хьана.

Ватандин ЧIехи дяведин вахтунда чи военный комиссариатдай 3930 кас дяведин фронтдиз рекье туна. Абурукай 1832 кас дяведа телеф хьана ва я гел галачиз квахьна, 2098 кас дяведилай гуьгъуьниз хайи ерийриз чIехи пай инвалидар яз хтана. Алай вахтунда, Венгриядин вакъиайрин иштиракчияр квачиз, чи районда Ватандин ЧIехи дяведин иштиракчийрикай са касни амач.

1920-йисалай 1972-йисалди 4 кIваликай ибарат тир военный комиссариатдин дарамат Кьасумхуьруьн центрадал алай. 1972-йисуз хьайи залзаладилай гуьгъуьниз военный комиссариат ЦIийи поселокда пландик кваз эцигнавай цIийи кьилдин дараматдиз акъудна. Кьве мертебадин и дарамат 12 кIваликай (комнатадикай) ибарат я. Адан сергьятда 1 бокс ва складдин чка ава. Райондин военный комиссариатдай армияда къуллугъ ийиз эвер гайи 78 касди ДРА-да (Афгъанистанда), Чеченский Республикада Конституциядин къайда тайинарунин, законсуз бандитрин дестеяр терг авунин карда 144 касди, Таджикистанда 9 касди чпин хивевай интернациональный буржи намуслувилелди кьилиз акъудна.

Дяведилай гуьгъуьнин йисара Кьасумхуьруьн райондин военный комиссариатди военный комиссар С. П. Залотухинан регьбервилик кваз дяведай хтай, пленда гьатай, Яру Армиядин жергейрай катай ва женгинин къуллугъдикай кьил къакъудайбур ахтармишунин жигьетдай еке кIвалах тухвана.

Ватандин ЧIехи дяведилай гуьгъуьнин йисара военный комиссариатдин кьилин месэла жегьилар Яру Армиядин жергейриз эвер гун, абур кьабулун, военный учетда эцигун, армиядай демобилизация авун, дяведин вахтунда хирер хьайибуруз куьмек гун хьана.

1950-йисалай башламишна райондин военный комиссариатда женгинин ва желб авуниз гьазурунин рекьяй кIвалах тухвана, гьакIни личный состав ВКП(б)-дин идеологиядин гъавурдик кутунин жигьетдай кIвалах кьиле тухвана.

Вичин кIвалахда Сулейман-Стальский военный комиссариатди мобилизациядин гьазурвилиз кьетIен фикир гуз хьана.

Дяведилай гуьгъуьнин йисара военный къуллугъ ийиз, инвалидар квачиз, призывдин яш хьанвай вири 100% жегьилриз эвер гузвай, армияда къуллугъ авуникай кьил къакъуддайбур авачир.

1979-йисуз Сулейман-Стальский райондин сад авунвай военный комиссариатдиз цIийи штат гана ва инсанрин кьадар 8 кас хьана, гьа гьисабдай яз 4 кас военный къуллугъзавайбур (военный комиссар, адан заместитель, военкомдин куьмекчи, ответственный исполнитель).I995-йисуз сад тир Сулейман-Стальский райондин военный комиссариат чкIурна ва Сулейман-Стальский, гьакIни Кьурагь районрин кьилдин военкоматар тешкилна.

2009-йисуз Яракьлу Къуватра тешкиллувилинни штатрин серенжемар кьиле тухвайла Сулейман-Стальский райондин военкомдикай ДР-да авай военный комиссариатдин Сулейман-Стальский райондин отдел авуна.

2016-йисалай и отделдикай Сулейман-Стальский ва Кьурагь районрин военный комиссариат хъувуна.

1920-1932-йисара военный отделдин заведующий яз Гьуьсейнов Гьамида, 1932-1939-йисара военный комиссар яз А. Арзуманова, 1939-1942-йисара старший политрук яз Н. М. Федорова, 1942-1948-йисара политрук яз С. П. Золотухина, 1949-1953-йисара военком яз подполковник П. Н. Адрушенкоди, 1953-1958-йисара военный комиссар яз подполковник А. А. Сафарова, гуьгъуьнин йисарани военный комиссарар яз подполковник тир И. А. Абдулаева, майорар тир А. Гьасанова, Д. Г. Гьажиева, В. Р. Велибегова, А. А. Мегьамедшагьова, Г. П. Къурбанова, С. А. Балашова, подполковникар тир О. К. Гьуьсейханова, Р. Б. Мамедова кIвалахна, 2007-йисалай инихъ подполковник Р. С. Дженетова кIвалахзава.

Сулейман-Стальский ва Кьурагь районрин военный комиссариатди жегьилар армиядиз къуллугъ авун патал рекье тунин планар гьар йисуз тамамарзава, жегьилриз женгининни патриотвилин тербия гунин рекьяй гьамиша кIвалах тухузва, чешне къачуниз лайихлу ксарихъ галаз абурун гуьруьшмишвилер тешкилзава, абурукай алакьунар авай аялар военный училищейриз рекье твазва.

Гьазурайди – А. Камилов.

Добавить комментарий

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные и авторизованные пользователи. Комментарий появится после проверки администратором сайта.

4