Меню
16+

Сетевое издание «Кюре»

17.03.2020 10:18 Вторник
Категория:
Если Вы заметили ошибку в тексте, выделите необходимый фрагмент и нажмите Ctrl Enter. Заранее благодарны!

Ленинан орден авай бубадин рекьеваз

… Эгер ваз са йисан хъсанвал ийиз кIанзаватIа, гергер цуз, цIувад йисан хъсанвал ийиз кIанзаватIа, са емишдин тар акIура, эгер вири уьмуьрдин хъсанвал ийиз кIанзаватIа, инсан тербияламиша, лугьузва халкьдин мисалда.

Дерин чирвилер авай, кар алакьдай, обществодиз хийир гудай инсан тербияламишун регьят кар туш. Агьтин инсанар тербияламишунин карда муаллимрин зегьмет екеди я. Акьалтзавай несил тербияламишуниз, абур уьмуьрдин шегьредал акъудуниз чпин вири савадлу уьмуьр бахшнавай инсанар Сулейман-Стальский райондани гзаф ава. И йикъара чун абурукай сад тир Бесхалум Абдулкъадировна Балаевадихъ (шикилда) галаз гуьруьшмиш хьана.

Б. Балаева 1936-йисуз Кьурагь райондин КьепIиррин хуьре дидедиз хьана. Ада хайи хуьре 10-класс, гуьгъуьнлай Дербент шегьердин педучилище акьалтIарна. Вичин зегьметдин рехъ дагъви руша 1956-йисуз Кьурагь райондин КIутIларин хуьруьн школада сифтегьан классрин муаллимвиле кIвалах авунилай башламишна.

1959-йисуз Бесхалумани Кьасумхуьрелай тир Мустафаев Мегьамедзакира чпин рикIерни сирер, муьгьуьббат сад авуна, хизан кутуна. Идалай гуьгъуьниз жегьил пешекарди 2 йисуз Кьасумхуьрел детдомда тербиячивиле кIвалахна, диде-бубадикай магьрум хьанвай аялриз вичин рикIин чими гьиссер багъишна, абурухъ галаз хайи веледрихъ галаз хьиз рафтарвална. Гуьгъуьнлай, та 32 йисуз, Бесхалум Абдулкъадировнади Кьасумхуьруьн (Алидхуьруьн) 2-нумрадин юкьван школада акьалтзавай несилдиз сифтегьан классра тарсар гана.

Гьелбетда, муаллимвилин пеше баркаллуди ва гьуьрметлуди хьиз, гзаф четиндини я. Иллаки сифтегьан классрин муаллимрин зегьмет кьетIенди тирди къейд ийиз жеда. ГьикI лагьайтIа, кIел-кхьин тийижир бицIекрин гележегдин чирвилерин бине гьа сифтегьан классра эцигзава. Гьар са аялдиз, гъил кьаз, са-са гьарф кхьиз, кIелиз чирун гьихьтин кар ятIа, ида муаллимдивай гьикьван сабурлувал, мукьуфвал истемишзаватIа, фикирдиз гъун четин кар туш.

- Бесхалум Абдулкъадировна, вуна муаллимвилин пеше рикIин эмирдалди хкянани, тахьайтIа маса себеб авайни? — Хабар кьуна за пенсияда авай муаллимдивай.

- Муаллимвилин пешедал зун школада гъвечIи классра кIелзавай йисарилай ашукь тир, — лугьузва Б. Балаевади. – И кардихъ кьетIен себебни авай: зи регьметлу дах Абдулкъадир Балаев Кьурагь районда тежрибалу муаллимрикай, камаллу меслятчийрикай, образованидин хиле чешнелу пешекаррикай сад тир. Саки 50 йисуз намуслудаказ муаллимвиле кIвалах авунай ам гзаф кьадар наградайриз, гьабурукай яз Ленинан ордендизни лайихлу хьанай. Регьметлу дахдини яргъал йисара хуьруьн колхозда бригадирвиле кIвалах авур диде Рагьимата чун 8 велед – са гадани ирид руш хана, хвена, уьмуьрдин шегьредал акъудна. Дахдин рехъ давамарун яз зани зи вах Абидата сифтегьан классрин муаллимвилин пеше хкяна, яргъал йисара и рекье кIвалахна. И кардал къе за дамахни ийизва.

Вичин гьакъисагъ зегьметдалди, ширин мецелди ада школадин руководстводин, муаллимрин, аялрин ва абурун диде-бубайрин патайни еке гьуьрмет, кIанивал къазанмишна.

- Заз Бесхалум Абдулкъадировнадихъ галаз хейлин йисара школада санал кIвалахдай мумкинвал хьана, гьахьтин инсандихъ, тежрибалу муаллимдихъ галаз кIвалахунал за дамахни ийизва, — лугьузва 30 йисалай виниз и школадин директор тир Мамед Велиева. – Яшар хьана лайихлу пенсияда аватIани, ам мукьвал-мукьвал школадиз къвезва, чна тухузвай мярекатра иштиракзава, гьа са вахтунда, Бесхалум Абдулкъадировнади жегьил муаллимриз кIвалахда куьмекар гузва, меслятар къалурзава. Идай чна муаллимдиз – несигьатчидиз чухсагъул лугьузва.

Б. А. Балаевадихъ галаз ихтилатар ийидайла, за ихьтин са кардиз фикир гана: вичихъ авай наградайрикай ам ерли раханач. Малум хьайивал, 1973-йисуз Дагъустандин образовандин министерстводи соцсоревнованида гъалиб хьунай ганвай ва школадин дирекциядин грамотайрилай гъейри, адахъ лайихлу тIварар, медалар авач.

- Ваз вуч аватIа чидани, гьуьрметлу мухбир, зун садрани наградайрин, тIварарин гуьгъуьна гьатай кас туш, — лугьузва Бесхалум Абдулкъадировнади. – За чирвилер гана, къе обществодиз, Ватандиз къуллугъзавай зи виликан ученикар, абуру ва абурун диде-бубайри заз ийизвай гьуьрмет, лугьузвай чухсагъулдин гафар – ибур зун паталди виридалайни чIехи награда я.

Хуьре-кIвале гьуьрмет авай инсан, тежрибалу муаллим хьиз, Б. Балаева кIвалин къул хуьзвай кайвани, мегьрибан дидени я. Вичин уьмуьрдин юлдаш Мегьамедзакир Мустафаевахъ галаз санал ада хизанда 5 велед – 3 гадани 2 руш тербияламишна. Гьайиф хьи, чIехи хва Абдул бедбахтвилин дуьшуьшдикди регьметдиз фена. Веледри, гьакIни 11 хтулди дидедиз ва чIехи дидедиз шадвал, рикIин чими гьиссер гузва.

… Зун Бесхалум Абдулкъадировнадин кIвале хьайи тамам са сятинин вахт са легьзе хьиз акъатна. Мисалда лугьузвайвал, хъсан суьгьбетчидихъ галаз ихтилатар ийизвай вахт гьикI акъатнатIани чир жедач. Зегьметдин ветеранди, яшлу дишегьлиди сивяй наразивилин гьич са гафни акъуднач. Районда хъсанвилихъ кьиле физвай дегишвилерал, кьилди къачуртIа, Алидхуьрел 150 кIелзавайдан чкаяр аваз цIийи школа эцигунал ада шадвал ийизва.

Чазни уьмуьрдин 84-гатфар къаршиламишнавай Б. А. Балаевадихъ рикIин шадвал, веледрикайни хтулрикай динжвал ва мягькем сагъламвал хьана кIанзава.

Текст кхьейди ва шикил ягъайди Хазран Кьасумов я

Добавить комментарий

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные и авторизованные пользователи. Комментарий появится после проверки администратором сайта.

32