Меню
16+

Сетевое издание «Кюре»

20.03.2020 14:16 Пятница
Категория:
Если Вы заметили ошибку в тексте, выделите необходимый фрагмент и нажмите Ctrl Enter. Заранее благодарны!

Дагъустандин музыкадин буба

Санлай СтIал Сулейманан тIварунихъ галай район хьиз, анин кьилдин хуьрерни тIвар-ван авай алимралди, искусстводин устадралди, шаирралди, писателралди, чIехи дережайрин руководителралди, генералралди, хъсан пешекарралди машгьур я.

СтIал Сулеймана «Гена пис туш а Алкьвадар, Мулкуниз ятIан дар…» лагьана къимет гайи Алкьвадрин хуьряй неинки Лезгистан ва Дагъларин уьлкве, санлай Россия вири дуьньяда машгьур авур тамам тухумар акъатна. Алкьвадарви Абдуллагь эфендидин тухумдай тир Готфрид Алиевич Гьасанов Дагъустандин пешекар музыкадин буба, Сталинан премийрин лауреат, Генрих Алиевич Гьасанов технический илимрин доктор, флотдин адмирал, Социализмдин Зегьметдин Игит, Ленинан премиядин лауреат, гимийрин конструктор яз виридуьньядиз машгьур хьана.

Алай йисуз Готфрид Гьасанован 120 йис, Генрих Гьасанован 110 йис тамам жезва. Чи къенин суьгьбет Готфрид Алиевич Гьасановакай я.

Готфрид (Жабраил) Гьасанов 1900-йисан 18-апрелдиз (1-майдиз) Россиядин империядин Дагъустандин областдин Дербент шегьерда алкьвадарви Алидин хизанда дидедиз хьана. Вичихъ кьетIен бажарагъ авай ада 1926-йисуз Н. А. Римский-Корсакован тIварунихъ галай ЛГК акьалтIарна. КIелдай йисара Готфрида фортепианодин классдай М. Н. Бериновадивай ва композициядин классдай В. П. Калафатидивай чирвилер, вердишвилер, устадвилин сирер къачуна, чирна. Гьа и йисуз Г. Гьасанова Буйнакскда сифтегьан музыкальный училище ачухна (алай вахтунда Махачкъалада кардик квай училищедал Готфрид Гьасанован тIвар ала).

Готфрид Алиевич Гьасанова Дагъустандин халкьарин музыкальный культура арадал атуник еке пай кутуна. Ада халкьдин музыка кIватI хъувун патал музыкадинни художественный сифте экспедиция тешкилна. Г. Гьасанов кьиле авай экспедицияди Буйнакскдилай башламишна, Аракани-Кудутль-Гергебиль-Могох-Хунзах-Чох-Согратль маршрутда къекъуьналди итижлу материал фонограмадин валикрал кхьенвай 120-далай виниз шиирар ва халкьдин 100 макьам кIватIна.

Ахтармишунрин нетижа яз, Г. Гьасановаз «Аваррин манияр» илимдин кIвалах кхьидай ва ам 1927-йисуз акьалтIардай мумкинвал гана. И кIвалах ада доклад яз 1927-йисан августдиз Москвада Государственный музыкадин илимрин институтда этнографический секциядин заседанидал кIелна, Готфрид Алиевича илимдин общественностдин патай чухсагъул лугьун, разивал малумарун къачуна. Адаз ГИМН-дин (Государственный институт музыкальной науки) член-корреспондентвилин дережа гана.

1927-йисуз Готфрид Гьасанован «Мотивы дагестанского танца: 12 лезгинок, исполняемых зурнами» сборник чапдай акъатна. Им лезгийрин-дагъустанвийрин макьамрин (гьавайрин) сад лагьай издание я. Адалай гуьгъуьниз акъатай издание мад авач.

Готфрид Гьасановаз композитор яз фортепианадин концертри, фортепиано патал кхьей лирикадин пьесайри, прелюдийри (макьамдин сифте башламишдай пай), «Я на кровле одна», «Забыть ли гор твоих громады?», «Соловей» романсри, халкьдин манийрин гъавурда гьатунин рекьяй тухвай гужлу кIвалахди («Кумыкские йыры», кантатри ва маса яратмишай затIари (эсерри) еке машгьурвал гъана, идахъ галаз санал абуру Дагъустанни машгьурна.

Оркестрдихъ галаз фортепиано патал сифте концертдай ва Расул Гьамзатован шиирриз кантата кхьинай Готфрид Гьасановаз Государственный премия гана. Ада гьакIни «Карачач» аялрин балет, «Хочбар» опера, «Айгазы», «Любовь Асият» пьесайриз манияр кхьена.

Г. А. Гьасанова гзаф кьадар машгьур музыкантар, композиторар гьазурна. ИкI, Камиль-Паша Алискеров, Али Къагьриманов, Казбек Шамасов, Салим Казиявов, Мегьамед Кьасумов, Виктория Эбергардт, Аркадий ва Сергей Агабабовар, Сейфулла Керимов, Мегьамед Гьуьсейнов, Ширвани Чалаев, Мурад Кажлаев адан ученикар я.

Лезги халкьдин бажарагълу хва Готфрид Алиевича СССР-дин Союзный республикайрикай сифтебурукай яз Дагъустанда композиторрин Союз тешкилна, са шумуд йисуз Государстводин кьуьлерин «Лезгинка» ансамблдиз регьбервал гана.

Яргъал йисарин бегьерлу зегьметдай Г. А. Гьасановаз «РСФСР-дин искусствойрин лайихлу деятель» лагьай гьуьрметдин тIвар (I960-йисуз) ва Сталинан тIварунихъ галай кьве премия (1949 ва 1951-йисара) гана.

1965-йисуз Москвада рагьметдиз фейи Готфрид Алиевич Гьасанован уьмуьрдин ва яратмишунрин рекьикай искусствовед Манашар Якьубова «Отец дагестанской музыки» тIвар алаз бегьем еке (фундаментальный) ктаб кхьенва. Адакай ва адан стха Генрих Алиевич Гьасановакай РФ-дин ва ДР-дин лайихлу муаллим Нурият Алкадарскаяди кхьенвай ктаб ва муаллим Эдуард Ашурагъаева «Патриарх музыки» кьил алаз Готфрид Гьасанован 120 йисан юбилейдиз талукьарна кхьенвай ктабни мукьвара чапдай акъатна.

Эхь, девлетлу я СтIал Сулейманан район машгьур ксаралди. Абурал чна дамахни ийизва.

Хазран Кьасумов

Добавить комментарий

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные и авторизованные пользователи. Комментарий появится после проверки администратором сайта.

1