Меню
6+

Сайт «Кюре»

06.02.2024 14:49 Вторник
Категория:
Если Вы заметили ошибку в тексте, выделите необходимый фрагмент и нажмите Ctrl Enter. Заранее благодарны!

«Дагъларин рикI» ва я Сулейманахъ галаз гуьруьш

Вирисоюздин писателрин 1-съезд эвер гудалди вилик, гьеле 1933-йисан гатуз, Дагъустандиз Москвадин писателрин са десте атанай. ВКП(б)-дин Дагъустандин обкомдин отделдин зеведиш Юсуф Шовкринскийни галаз абур Дагъларин уьлкведин гзаф районра хьанай. Анра кьиле фейи гуьруьшмишвилерикай, акур агьвалатрикай, цIийиз хьайи танишвилерикай Николай Тихонова «Дагъларин рикI» очерк кхьенай. Агъадихъ и очеркдай къачунвай са чIук (куьруь авуна) гузва.

«… Чи писателрин десте Кьасумхуьрел хьайи югъ заз цIийи кьилелай ахкуна. А чIавуз вири десте санал алай. Юсуфалай, Павленкодилай, Луговскойдилай ва залай гъейри адак лезгийрин жегьил шаир Фатахов, Москвадай тир художник Лаков, писатель, Дагъустандин къенин ва накьан йикъарикай гьикаяйрин автор Роман Фатуевни квай…

Виринра хьиз, Кьасумхуьрелни чна кхьизвай инсанар, писателар ва шаирар суракьзавай. Чаз гьасятда лагьана хьи, Агъа-СтIалрин хуьре шаирвал квай кьуьзуь кас ава. Кесиб, савадсуз лежбер я, ада шиирар туькIуьрзава, чуьнгуьрдихъ галаз абур лугьузва. Ам гзаф инсанриз чида, вири адакай рахада.

ТIвар адан Сулейман тир. Адан яшар пудкъадалай алатнавай. Чун вири десте санал адан кьилив рекье гьатна…

Чун акуна-такуна багъларин юкьва батмиш хьанвай Агъа-СтIалрин хуьруьз агакьна. Чаз адетдин, дагъдин хуьрера гзаф авай кьве мертебадин кIвалер акуна. Чи къаншардиз юкьван буйдин кьуьзуь итим атана. Ихьтин итимар гьар са хуьре гзаф ава. Адал алай чухва лап куьгьнеди тир…

Чун кьвед лагьай мертебадиз хкаж хьана, тавдин кIвале ацукьна. Ана авай шейэр уьмуьрди ахтармишунрай акъуднавай хьтин усалбур ва куьгьнебур тир. Рехи цлакай куьгьне рух куьрсарнавай, ахьтин са рух накьвадин чиликни квай. КьацIарал, дагъвийрин адет тирвал, къажгъанар, курар, бадияр ва маса къаб-къажах алай…

Чна Сулейманавай чахъ галаз ихтилатар кIвале ваъ, фена багъда авун тIалабна…

Чун гьа и тIу-лаз эвичIна. Са арадилай Сулейманни кIваляй экъечIна. Ада шаламар алукIнавай. Хци дафтарни гъана. Яру ва чIулав цIарарин арайра бубади туькIуьриз хци кхьенвай шиирар авай…

Эхирни, Сулейман рахана. Ада сифтени-сифте пара гьуьрметлувилелди вичин мугьманар вужар ятIа хабар кьуна. Чна нубатдалди танишвал гана. Адаз урус чIал, чазни лезги чIал течирвиляй, чи ихтилатар са кьадар четинвиле гьатна – сесинихъ яб акална, шиирар таржума авун регьят кар туш. Ада чавай урус чIалал шиирар кIелун тIалабна…

- Амма, Сулейман, урус чIал течизвай вун абурун гъавурда акьадач эхир.

Ада и гафар лагьайдан дуьзенавили мягьтеларнавай тегьерда милли хъверна ва чуьнгуьрдин симерихъ тезенаг геляна жаваб гана:

- Шаирдиз шаир ванцелай чир жеда!

Ибур шиирдин тIебиатдикай лап гзаф фикирнавай инсанди лагьай гафар тир. Чна адаз нубатдалди шиирар кIелна. Ада вичиз течир чIалал ван ийизвай цIарариз яб гузвай, яргъи, артистдинбуруз ухшар авай тупIаралди пIапIрус алчудариз, ада вичин пIузарарни юзурзавай, гуя абуру кIелзавайдахъ галаз шиирар тикрарзава…

Кьасумхуьрелай чун Сулейманан шииррин чIехи таъсирдик кваз рекье гьат хъувуна. За фикирна хьи, «Шаир гьалтай югъ бахтлуди я» лагьай мисалдихъ гьакъикъи метлеб ава, ибур гьакIан гуьрчег гафар туш. Эхь, им бахтлу югъ тир. Заз инсандин руьгь тешкилзавай, адан уьмуьр вилик тухузвай, инсанвилин вири метлебар чпив ацIурзавай шаирвилин гафар ван хьанвай…

«Шаирдиз шаир ванцелай чир жеда», — лагьай гафар зи бейнида, йифен мичIивал атIудай ракетадин ишигъ хьиз, амукьнава. Лакрин Шовкра хуьре кьакьан къавал япунжидик ахвариз фидалди вилик зи вилерикай маса хуьруьн, Агъа-СтIалрин шикил, куьгьне хьанвай чухва алай, кьурай, къуватлу гъилерал чуьнгуьр алай кьуьзуь ашукьдин къамат карагна…»

Гьазурайди – Хазран Кьасумов

Добавить комментарий

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные и авторизованные пользователи. Комментарий появится после проверки администратором сайта.

5