Меню
6+

Сайт «Кюре»

02.04.2024 15:25 Вторник
Категория:
Если Вы заметили ошибку в тексте, выделите необходимый фрагмент и нажмите Ctrl Enter. Заранее благодарны!

«Девирдал тIвар эцигай шаир»

Дагъустандин халкьдин шаир, ХХ асирдин Гомер СтIал Сулейманакай машгьур гзаф ксари гафар кхьенва, гзафбуру адаз чпин эсерар бахшнава. 1934-йисуз Москвада кьиле фейи Вирисоюздин писателрин съезддилай гуьгъуьниз СтIал Сулейманан тIвар неинки чи зурба уьлкведа, къецепатани машгьур хьана.

«Эгер чна гьар са халкьдин культурадиз вил вегьейтIа, анай чаз чпин девиррал мешреб гъайи инсанар жагъида. Ахьтин ксарин тIвараралди девирар лишанламишиз жеда: Гомеран девир, Платонан, Эсхилан, Дантедин, Шекспиран, Пушкинан, Эминан… девирар… Неинки са лезги халкь паталди, гьакI Дагъустан паталдини ХХ-асир, гьич са шакни алачиз, СтIал Сулейманан тIварцихъ галаз алакъалу я», — кхьизва Дагъустандин халкьдин шаир Фейзудин Нагъиева 2009-йисуз акъатай «Самур» журналдин 2-нумрада вичин макъалада.

Къазахрин ашукь (акын) Джамбул Джабаева вичиз «Дагъустандин билбил» лагьана тIвар гайи, Андрей Безыменскийди «Чпикай баркаллувилин манияр туькIуьрна кIандай ва туькIуьрдай шаиррикай сад СтIал Сулейман я» лагьай ХХ асирдин Гомераз Демьян Бедныйди, Александр Прокофьева, Джамбул Джабаева, Николай Асеева, Янка Купалади, Илья Сельвинскийди, Сергей Васильева, Видади Насеха, Вера Инбера, Юрий Свешникова, Лебедев-Кумача, Михаил Исаковскийди (инал за Дагъустандин шаиррин тIварар кьазвач) ва гзаф масабуру баркаллувилин чIалар бахшна.

Гаф кватай чкадал къейд ийиз кIанзава хьи, Дагъустандин халкьдин шаир Майрудин Бабаханова туькIуьрна 2009-йисуз акъудай «Сулейманаз бахшзава» кьил алай ктабда (ам 186 чиникай ибарат я) 77 авторди СтIал Сулейманаз бахшна кхьенвай шиирар гьатнава.

СтIал Сулейманан кьетIен ва зурба бажарагъдиз урусрин чIехи писателрини еке къимет гана. И кар къалурун патал заз агъадихъ са шумуд келима рикIел хкиз кIанзава:

Максим Горький: «Сулейман хьтин поэзиядин жавагьирар яратмишиз бажарагъвал авай инсанар куьне хуьх».

Михаил Шолохов: «СтIал Сулейман халкьди вичи чIехи авур, амма машгьурвал совет властдин девирда агакьай гьакъикъи халкьдин шаиррикай сад я».

Петр Павленко: «Сулейман вичин уьмуьрда кIел-кхьин тийижир инсан хьанатIани, ам савадсуз тир лугьун дуьз туш…»

Николай Тихонов: «Инсан акIажардай кьван зегьметар и касдиз гзаф акуна, амма ам неинки акIаж хьанач, уьмуьрдин вири азиятрилай ам вич хкаж хьана».

Сергей Липкин: «Сулейманал къведалди икI фагьумдин генгвилелди, чIагурунин ашкъидалди, шаирвилин ялавдалди Дагъустандикай лагьай садни авачирди шак алачир кар я».

Леонид Леонов: «СтIал Сулейман гзаф зурба ва халис шаир я... Дагъустандин чIехи ашукьдин рикIел вичин Ватандин накьан перишан югъ хъсандиз аламай. Гьавиляй ам адан гъалибвилерив ацIанвай къенин йикъал ва гурлу пакагьан йикъал ашукь тир...».

И сиягь чавай мадни давамариз жеда. Зи фикирдалди, ахьтин лазимвал авач, СтIал Сулейман вуж ятIа, виридаз хъсандиз чизва.

СтIал Сулейманакай гьазурнавай и макъала заз ХХ асирдин Гомеран шииратдин булахдай яд хъвайибурукай сад тир агъастIалви, Дагъустандин халкьдин шаир, илимрин доктор Фейзудин Нагъиева кхьей цIараралди акьалтIариз кIанзава:

«Чаз, къенин аямдиз, СтIал Сулейман лезгивилин, инсанвилин, дуствилин, ватанпересвилин ва мадни гзаф хъсан терефрин ибрет я. Адан шииратдин михьи, сеслу булахдин дад чи халкь паталди гьамишанда руьгьдин мелгьем яз амукьда. Шаир хайи 18-майдин югъ гьам Лезгистанда, гьам Дагъустанда фадлай шииратдин суварин йикъаз элкъвенва. И юкъуз кьуд патахъай Сулейманан чIаларал рикI алайбур кIватI жезвай Агъа-СтIал саки «Поэзиядин Эллададиз» элкъвезва».

Гьазурайди — Хазран Кьасумов

Добавить комментарий

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные и авторизованные пользователи. Комментарий появится после проверки администратором сайта.

4