Меню
6+

Сайт «Кюре»

12.02.2024 15:27 Понедельник
Категория:
Если Вы заметили ошибку в тексте, выделите необходимый фрагмент и нажмите Ctrl Enter. Заранее благодарны!

ЧIалан михьивал хуьн чи гьар садан буржи я

Дегь заманайрилай инихъ ам Къавкъаздин Албаниядин, арабрин, туьркверин, персрин ва чи девирдани урус чIалан таъсирдик хьана, амма гьар гьикI хьайитIани чи миллетди хайи чIал, адан кьетIенвал, гуьзелвал вири девирра хвена, чал агакьарна.

- Дагъустандин халкьдин шаир СтIал Сулейманан 155 йис тамам хьунихъ галаз алакъалу яз вуна газетда кхьизвай макъалаяр за дикъетдивди кIелзава ва Кьасумхуьруьн телевиденидай вуна гьазурзавай передачайриз килигзава, — лагьана Т. Рамазанова.- И баркаллу крарай ваз чусагъул. Заз вавай хабар кьадай са карни ава: ваз СтIал Сулейманан машиндал кIвалах авур кас ву ятIа чидани?

Зи шаклувал кьатIай Т. Рамазанова, са геренда кисна акъвазайдалай кьулухъ, алава хъувуна: «Сулейманан машиндал шофер яз кIвалах авурди зи рагьметлу дах АбдулнетIиф я».

Мумкин я и кар гзаф маса инсанризни, иллаки жегьилриз, чир тахьун. Итижлу кар я.

Тажидин Рамазанова чаз ихтилат авурвал, адан дах АбдулнетIиф 1906-йисуз Агъа-Хъартасрин хуьре дидедиз хьана. СтIал Сулейманаз машин гайи сифте йикъарилай эгечIна, ада шаирдин «М-1» маркадин машиндин шофер яз кIвалахна.

- Дахдин тIвар АбдулнетIиф тиртIани, районда адаз вирида «Халу» лугьудай, им адан кьвед лагьай тIварцIиз элкъвена, — давамарзава ихтилат Тажидин Рамазанова. – СтIал Сулеймананни чи дахдин арада гьуьрмет-хатурдин, дуствилин алакъаяр авай. 1934-йисуз СССР-дин писателрин 1-съездда иштиракна хуькведайла СтIал Сулеймана дахдиз, Москвадин туьквендай маса къачуна, костюмар хканай, абур дахди дамахдивди алукIдай. Гьа костюмар чи кIвале лап геждалди амай.

1937-йисан 23-ноябрдиз СтIал Сулейман рагьметдиз фейидалай гуьгъуьниз АбдулнетIиф Рамазанова Кьасумхуьруьн консервиярдай заводда ва III-Интернационалдин тIварунихъ галай колхозда шофервиле кIвалах авун давамарна.

А. Рамазанован шикил райондин кIвенкIвечийрин Гьуьрметдин доскадиз акъуднай.

Тажидин Рамазанова ихтилат авур пакадин юкъуз зун Агъа-СтIалдал, ХХ асирдин Гомеран КIвал-музейдиз, фена ва анин илимдин къуллугъчи Фейзудин Мамедовахъ галаз гуьруьшмиш хьана.

- Вичиз инсанри «Эмка» лугьуз хьайи «М-1» маркадин машин СтIал Сулейманаз Советрин гьукуматди 1935-йисуз гайиди я, — лугьузва Фейзудин Мамедова. – Машиндин шоферни гьа вуна лугьузвай «Халу» — АбдулнетIиф тир. Гьа 30-йисар Дагъустанда Советрин власть мягькем жезвай, хуьрера колхозар тешкилзавай йисар тир. Колхозар тешкилунин кIвалах вилик тухун, халкь гъавурда тун патал СтIал Сулейман гьа «М-1» маркадин машинда аваз Кьиблепатан Дагъустандин гзаф хуьрера хьана. Сулейманаз халкьдин арада кIанивал, еке гьуьрмет, адан гафунихъни еке къуват авай. Гьавиляй лугьуз жеда хьи, дагъдин хуьрера колхозар тешкилуник СтIал Сулеймана еке пай кутуна. Идалайни гъейри, гьа йисара машинар са артух авайди тушир. Гьавиляй машиндикай районда кардик квай идарайрин чIехибуруни менфят къачур дуьшуьшар хьайиди я. СтIал Сулеймана садазни «ваъ» лугьудачир.

Чин пата гуьзгуьяр туна гуьрчегдиз туькIуьрнавай кьурук музейдин экспонат яз эцигнавай машин винел патан акунрай лап хъсан гьалда ава, на лугьуди, ам мукьвара заводдин конвеердилай алуднавайди я.

- 2016-йисан Яран суварин йифиз музей цIай яна кайила, СтIал Сулейманан машинни канай, — давамарзава ихтилат Фейзудин Мамедова. – Са йисан къене бязи лезги баркаллу рухваяр вилик экечIна, шаирдин КIвал-музей арадал хкана. Шаирдин машин арадал хкуниз пулунин такьатар халкьдин баркаллу руш Фируза Керимовадин «Территория добра» мергьеметлувилин фондуни гана. Машин ремонт хъувурди, къе чаз аквазвай гьалдиз хкайди Агъа-СтIалрин хуьряй тир устIар Маидин я. Абуруз СтIал Сулеймаан гуьзел чIаларал-жавагьиррал рикI алай гьар са касди сагърай ва аферин лугьузва.

Мадни, чун шагьид хьайивал, вири республикада, районда хьиз, «Шииратдин Меккеда» — Агъа-СтIалдал, шаирдин КIвал-музейдани СтIал Сулейманан 155 йис тамам хьунин сувариз гьазурвилер аквазва.

Шаирдин юбилей республикадин дережада кьиле тухунай СтIал Сулейманан КIвал-музейдин директор Лидия Стальскаяди, илимдин къуллугъчи Фейзудин Мамедова Дагъустандин Кьил Сергей Меликоваз, Сулейман-Стальский райондин Кьил Саид Темирхановаз, ДР-дин культурадин министр Зарема Бутаевадиз ва и кардик пай кутазвай вири юлдашриз чухсагъул лугьузва.

Хазран Кьасумов

Шикилра: СтIал Сулейманан машиндин шофер хьайи А. Рамазанов ва «М-1» маркадин машин чи йикъара

Добавить комментарий

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные и авторизованные пользователи. Комментарий появится после проверки администратором сайта.

15